การเคลียร์หูแบบ Frenzel กับ Valsalva สำหรับฟรีไดฟ์

การเคลียร์หูแบบ Frenzel กับ Valsalva สำหรับฟรีไดฟ์

Frenzel vs. Valsalva Equalization for Freedive

การเคลียร์หู เป็นเรื่องใหญ่สำหรับนักฟรีไดฟ์หลายๆ คน ตั้งแต่ผู้เริ่มต้นเรียนฟรีไดฟ์ อาจจนไปถึงระดับมืออาชีพ หรือแม้กระทั่งนักกีฬาที่ไปเจออุปสรรค์ใหม่ๆ ในระดับความลึกที่เพิ่มขึ้น การเคลียร์หูนั้นมีหลายรูปแบบ แต่ที่นิยมและรู้จักกันดีสำหรับนักฟรีไดฟ์มือใหม่ นั่นก็คือ Valsalva maneuver (วอลซอลวา) ซึ่งเป็นวิธีพื้นฐานของมนุษย์ที่ใช้ในการปรับแรงดันในช่องหู และ Frenzel maneuver (เฟนเซล) เป็นเทคนิคที่สูงขึ้น ที่ใช้ในการปรับแรงดันที่ช่องหูได้เหมือนกัน แต่คุณรู้ถึงความแตกต่างระหว่างการเคลียร์หู Frenzel กับ Valsalva หรือไม่?

เรามาดูความแตกต่างทางกายภาพเชิงลึก และวิธีการเคลียร์หูทั้งสองแบบ เพื่อนำไปปรับใช้ในแต่ละสถานการณ์กันดีกว่า หลายคนมักจะบอกว่าวิธีแบบ Valsalva เป็นวิธีที่เราจะเข้าใจและฝึกฝนได้ง่ายที่สุด แต่จะไม่สามารถดำน้ำลึกได้ ในอีกมุมหนึ่ง Frenzel เป็นวิธีการเคลียร์หูที่เป็นที่นิยมมากที่สุด ในการดำน้ำฟรีไดฟ์ แต่สำหรับมือใหม่แล้ว การเรียนรู้เทคนิคนี้ตั้งแต่ต้น อาจทำให้การเคลียร์หูแย่ลงได้เหมือนกัน

The Anatomy of Equalization

กายภาพการปรับสมดุล (การเคลียร์หู)

• Soft palate เพดานเหงือกอ่อน – ใช้ควบคุมการไหลของอากาศเข้าและออกจากปอด ไปยังปาก – จมูก หรือทั้งสองอย่างพร้อมกัน
• Vocal folds / Glottis  เส้นเสียง – เป็นส่วนควบคุมอากาศจากปอด ออกมาสู่ปากหรือจมูก เป็นกลุ่มของกล้ามเนื้อที่อยู่ตรงหลอดลม เมื่อคุณกลั้นหายใจ เส้นเสียงของคุณจะปิด และใช้ในการเปล่งเสียง
• Larynx  กล่องเสียง – ท่อนี้ตั้งอยู่เหนือหลอดลม ด้านหน้าของหลอดอาหาร เพื่อควบคุมการไหลของอากาศ
• Epiglottis ฝาปิดกล่องเสียง – แผ่นกระดูกอ่อนที่อยู่ด้านบนของกล่องเสียง ใกล้กับโคนลิ้น เพื่อแยกระหว่างทางเดินอาหารและหลอดลม ป้องกันไม่ให้อาหารเข้าสู่กล่องเสียง

• Eustachian tube  ท่อยูสเตเชียน – ท่อที่เชื่อมต่อหูชั้นกลางกับโพรงจมูก จะเป็นช่องผ่านที่นำลมเข้าสู่หูชั้นกลาง
• Middle ear  หูชั้นกลาง – ส่วนกลางของหู ระหว่างแก้วหู ซึ่งเป็นจุดที่เมื่อแรงดันน้ำเพิ่มขึ้นและสร้างแรงกดบนแก้วหูของคุณ ทำให้แก้วหูงอเข้าด้านใน และเป็นสาเหตุว่า ทำไมคุณถึงรู้สึกถึงแรงกดหรือเจ็บหู หากคุณลงไปในน้ำลึกมาก โดยไม่ได้ปรับแรงดันให้เหมาะสม

การเคลียร์หูแบบ Valsalva Maneuver

การเคลียร์หู แบบ Valsalva เป็นการบังคับอากาศออกจากปอดด้วยการปิดปาก บีบจมูก แล้วพยายามหายใจออกทางจมูก จะเกิดแรงดันสะสมในโพรงจมูกและอากาศจะพยายามหาทางออก ทำให้ ท่อยูสเตเชียน (Eustachian tube) เปิดออก และส่งลมไปที่ช่องหูแทน ปกติแล้วมนุษย์เราใช้วิธีนี้เพื่อปรับแรงดันภายในหู เมื่อเราเดินทางไปที่สูงขึ้นจากพื้นดิน เช่น ขึ้นเครื่องบิน หรือขึ้นเขาสูง เป็นต้น เทคนิคนี้ตั้งชื่อตาม คุณอันโตนิโอ มาเรีย วอลซอลวา เป็นนักกายวิภาคศาสตร์ที่ศึกษาเกี่ยวกับหูของมนุษย์

Valsalva นั้น เป็นวิธีเรียนรู้การปรับแรงดันใต้น้ำได้ดีที่สุด เพราะเป็นวิธีธรรมชาติที่สุดสำหรับมนุษย์เรา ซึ่งจะทำให้เข้าใจการเดินทางของลมจากโพรงจมูกไปสู่ช่องหูชั้นกลาง และเข้าใจแรงดันที่จำเป็นต้องส่งเข้าไปที่หูชั้นกลางอีกด้วย แต่มือใหม่หลายคนมักจะข้ามขั้นตอนนี้ แล้วไปฝึกเทคนิคที่สูงกว่า แน่นอนการเรียนรู้และทำความเข้าใจยากกว่า ทำให้หลายคนไม่สามารถฝึกการเคลียร์ได้ดีในระดับเริ่มต้นได้ สามารถใช้การเคลียร์หู แบบ Valsalva ดำน้ำได้ลึกสุด 30 เมตร จุดสุดท้ายที่เราจะสามารถนำอากาศออกจากปอดได้อย่างสบายตัวและจุดที่เสี่ยงต่อการบาดเจ็บใต้น้ำได้

การเคลียร์หูแบบนี้ อาจจะต้องใช้แรงเยอะในการส่งลมขึ้นมา นี่อาจเป็นอีกเหตุผลที่ทุกคนไม่อยากจะฝึกมัน แต่รู้ไหมว่า ถ้าเราสามารถเคลียร์หู แบบ Valsalva ได้จนถึงระยะ 30 เมตร ในความลึก กระบังลมเราจะมีความแข็งแรงมากขึ้นด้วย ซึ่งจะทำให้เราลดแรงในการหายใจได้ การผ่อนคลายฟรีไดฟ์ก็ยิ่งง่ายขึ้น รวมถึงการเคลียร์หูในแบบอื่นๆ ก็จะทำได้ง่ายมากขึ้น สำหรับคนที่ฝึกการเคลียร์หูแบบ Valsalva มาก่อนและมีความแข็งแรงแล้ว จะเปลี่ยนไปเรียนรู้วิธีอื่นได้เร็วขึ้น ทำให้สามารถเพิ่มความลึกไปได้อย่างไม่น่าเชื่อ

Valsalva ต้องใช้แรงเยอะ บาดเจ็บง่าย จริงหรือ?

มันจะไม่มีดีกว่าหรอที่จะไปเริ่มต้นฝึก Frenzel เลย เพราะสุดท้ายก็ต้องมาใช้ Frenzel อยู่ดี?

อย่างที่บอกไปข้างต้น ถ้าเราฝึกให้เราเข้าใจกระบวนการปรับแรงดันและทำให้กล้ามเนื้อของเรานั้นแข็งแรงขึ้นแล้ว หลังจากนั้นคุณจะเปลี่ยนไปใช้วิธีไหน มันจะทำให้คุณเข้าใจเทคนิคใหม่ได้เร็วมากขึ้น ดีกว่าใช้เวลาฝึก Frenzel เป็นปีหรือสองปี แต่กับคนที่ ผ่านการฝึกการเคลียร์หูแบบ Valsalva มา อาจจะใช้เวลาที่สั้นกว่าและดำน้ำไปได้ลึกกว่าด้วย

การเคลียร์หูแบบ Frenzel Maneuver

การเคลียร์หู แบบ Frenzel maneuver เป็นเทคนิคการปรับแรงดันในช่องหู โดยการใช้ลมในช่องปากส่งกลับขึ้นมาที่โพร่งจมูก และผ่านท่อยูสเตเชียนเข้าไปที่หูชั้นกลาง เดิมทีเทคนิคนี้มากจาก Hermann Frenzel ผู้บัญชาการทหาร ได้สอนให้กับนักบินทิ้งระเบิดดำน้ำในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง การเคลียร์หู แบบ Frenzel จะทำได้เร็วและคล่องตัวกว่า ในวงการนักดำน้ำฟรีไดฟ์ก็นิยมใช้การเป็นอย่างมาก และเป็นรูปแบบการเคลียร์หู หลักที่นักดำน้ำฟรีไดฟ์ได้ใช้กัน วิธีนี้ค่อยข้างยากในการเรียนรู้และฝึกฝนในช่วงเริ่มต้น เพราะต้องเรียนรู้การควบคุมการใช้กล้ามเนื้อหลายส่วนในช่องปากให้สอดคล้องกัน เพื่อดันอากาศมาที่โพรงจมูกให้ได้ กล้ามเนื้อหลักที่จะต้องใช้ คือ กล้ามเนื้อโคนลิ้น หรือในส่วนของ Larynx ในการอัดอากาศที่อยู่ในช่องปาก ในขณะเดียวกันจะต้องปิดกล่องเสียงเพื่อไม่ให้อากาศสามารถไหลกลับไปที่ปอดได้ เมื่อ Soft palate เพดานเหงือกอ่อน เปิดออก นิ้วที่บีบจมูกอยู่ทำให้อากาศไม่สามารถออกทางจมูกได้ และเกิดแรงดันในโพร่งจมูกผลักให้ท่อยูสเตเชียนเปิดออกและอากาศจะเข้าไปในหูชั้นกลาง

ทำไมการเคลียร์หู แบบ Frenzel ถึงนิยมในการฟรีไดฟ์?

แน่นอนว่า กล้ามเนื้อในช่องปากเป็นกล้ามเนื้อขนาดเล็ก ทำให้ลดการใช้พลังงานในการเคลียร์หูแต่ละครั้งได้เยอะ ออกซิเจนไม่ถูกใช้ไปมาก และทำให้สามารถอยู่ในสภาวะผ่อนคลายได้ดีเหมือนเดิม อีกทั้งในความลึกที่มากขึ้น ระดับน้ำลึก 30 – 40 เมตรขึ้นไป เราไม่สามารถนำอากาศออกมาจากปอดของเราได้ เพื่อลดความเสี่ยงในการบาดเจ็บ การเคลียร์หูแบบ Frenzel  จึงเป็นวิธีที่เหมาะสมในการดำน้ำลึกนั้นเอง แต่ก็มีหลายคนอาจจะทำวิธีนี้ได้เองโดยตามธรรมชาติ ไม่รู้ว่าทำได้ยังไงเหมือนกัน

ความยากของการเคลียร์หูแบบ Frenzel  จำเป็นต้องเรียนรู้วิธีการควบคุมกล้ามเนื้อขนาดเล็กๆ ในช่องปาก ซึ่งเป็นกล้ามเนื้อที่ไม่ได้ใช้เป็นประจำ การรับรู้ถึงกล้ามเนื้อส่วนนั้นจึงเป็นไปได้ยาก อาจจะต้องใช้เวลาฝึกการรับรู้ถึงกล้ามและการควบคุมกล้ามให้ได้อย่างคล่องแคล่ว รวมถึงความแข็งแรงของกล้ามเนื้อด้วย กล้ามเนื้อที่เราจำเป็นต้องฝึกควบคุมให้มีความแข็งแรงมากขึ้น คือ

• Vocal folds / Glottis – เส้นเสียง
• Soft palate – เพดานเหงือกอ่อน
• Larynx – กล้ามเนื้อโคนลิ้น

ฝึกการเคลียร์หู Frenzel อย่างถูกต้องได้อย่างไร?

โรงเรียนสอนดำน้ำฟรีไดฟ์ของเรา มีการจัดกิจกรรม Workshop เพื่อเรียนรู้และพัฒนาทักษะการเคลียร์หูแบบ Frenzel ด้วยเช่นกัน คุณสามารถติดตามตาราง Workshop ได้ที่ FB  Page APNEA Thailand กันได้เลย!

สุดท้ายนี้… ทริคในการเคลียร์หู เราจะรู้ได้ไงว่าเราเคลียร์หูได้ดีหรือไม่!! ลองสังเกตุการเคลียร์หูของคุณดู

“ยิ่งดำน้ำลึกขึ้นการเคลียร์หูจะต้องง่ายขึ้นไปเรื่อยๆ” หากคุณยังรู้สึกว่า ยิ่งลงลึก ยิ่งเคลียร์หูยาก แสดงว่าคุณยังไม่เข้าใจการเคลียร์หู หากได้ฝึกฝนจนทำได้อย่างถูกวิธี ไม่ว่าจะลึกแค่ไหน คุณก็จะไปได้โดยที่ไม่มีอุปสรรค หลังจากนั้นถ้าไปต่อไม่ได้ ค่อยมาฝึกเทคนิคที่สูงขึ้นกันต่อไป

บทความโดย : ครูกอฟ APNEA Thailand