Sinusitis ปัญหากวนใจของนัก freedive

พวกเราชาว Freediver ไม่ว่าจะพึ่งเป็นผู้เริ่มต้นหรือจนถึงนักแข่งระดับโลก ก็มีโอกาศเจอกับอาการไซนัสได้เช่นกัน อาการของไซนัสที่เกิดขึ้น คือ มีอาการ ปวดตามโพรงไซนัสช่วงโหนกแก้ม หรือ หน้าผาก ยิ่งถ้าบางคนมีอาการภูมิแพ้อยู่แล้ว ยิ่งมีโอกาศเจอกับอาการไซนัสอักเสบได้ง่ายมาก

ไซนัส คือโพรงอากาศ ที่อยู่รอบๆ จมูกและอยู่ในกะโหลกส่วนใบหน้า ตำแหน่งของไซนัส มีอยู่ 4 โพรง คือ ช่วงโหนกแก้ม หัวตา หน้าผาก และ ฐานสมอง

ประโยชน์ของเจ้าไซนัสคือ

• ช่วยปรับความดันในกรณีที่มีการเปลี่ยนแปลง เช่น การหายใจเข้าออก การจาม การเปลี่ยนแปลงความดันอากาศรอบข้าง
• ปรับอุณภูมิอากาศที่หายใจเข้าให้อุ่นและชื้นขึ้น
• ทำให้เสียงที่เปล่งมีความกังวาล
• รักษาสมดุลของกะโหลกศรีษระ
• ช่วยลดความรุนแรงของการกระแทก ไม่ให้ไปกระทบกับอวัยะวะที่สำคัญ

เมื่อไซนัสมีลักษณะเป็นโพรงอากาศ ก็ต้องมีการหดตัวของอากาศ เมื่อเราดำน้ำลงไป และเมื่ออากาศหดตัวเราจึงต้องทำการ Equalize ปกติการเคลียร์ไซนัสมักจะเป็นการเคลียร์อัตโนมัติอยู่แล้ว คือ เมื่อเราเคลียร์หู ลมจะถูกดันไปที่จมูกก่อนเสมอ (ยกเว้นผู้ที่ใช้วิธี Hand free) ระหว่างที่แรงดันไปที่จมูก ลมก็จะถูกดันขึ้นไปที่ไซนัสเพื่อปรับแรงดันในโพรงไซนัสด้วยเช่นกัน ดังนั้นเมื่อมีอาการเป็นหวัดและมีน้ำมูก หรือในผู้ที่เป็นภูมิแพ้ง่ายอยู่แล้ว จะส่งผลโดยตรงกับไซนัส เมื่อมีอาการเกิดขึ้น ส่วนมากหลังจากดำน้ำไปสัก 15-20 นาที ร่างกายจะเริ่มผลิตเมือกมากขึ้นกว่าปกติ เพื่อต่อต้านเชื้อไวรัสหรือเชื้อแบคทีเรีย ในบางคนมีอาการบวมร่วมด้วย เมื่อน้ำมูกเริ่มไหลมาคั่งอยู่ระหว่างโพรงจมูกและไซนัส จะทำให้อากาศที่จะดันขึ้นไปยังไซนัสน้อยลง หรือบางคนไม่สามารถดันอากาศผ่านโพรงไซนัสไปได้เลย (sinus block) บางครั้งขณะที่กำลังเคลียร์หูจะได้ยินเหมือนมีเสียงน้ำอยู่ด้านในโพรงไซนัส บางคนมีอาการบวมด้านในโพรงไซนัสแต่ไม่มีน้ำมูก อาการนี้ส่วนมากจะเจอกับผู้ที่เป็นภูมิแพ้รุนแรง หรือเป็นไซนัสอักเสบเรื้อรังอยู่แล้ว จะมีอาการบวมมากในโพรงไซนัส ทำให้อากาศไม่สามารถดันไปตามโพรงไซนัสได้สะดวก (ผู้ที่ถอดmaskในทะเลแล้วเกิดน้ำเข้าจมูก เป็นอีกสาเหตุสำคัญที่ทำให้ไซนัสอักเสบเฉียบพลันได้)

เมื่อเกิดอาการจะรู้สึกแน่นตามใบหน้าช่วงโหนกแก้ม หรือ หน้าผากในขณะดำน้ำ บางคนรู้สึกเจ็บจี๊ดขึ้นมาช่วงหัวตา หรือปวดจี๊ดช่วงหัวคิ้วด้านใน หากมีอาการแบบนี้เสี่ยงมากที่จะทำให้เส้นเลือดฝอยในโพรงไซนัสบาดเจ็บได้ อาจทำให้มีเลือดออกทางจมูกและไหลลงมาในคอได้ เมื่อเริ่มรู้สึกมีอาการตึงแน่นตามไซนัส ให้ลองสั่งน้ำมูกออกให้หมด ดื่มน้ำเยอะๆ ในช่วงขณะฝึก ฝึกซ้อมโดยการเอาเท้าลงก่อน อย่าฝืนลงถ้ารู้สึกปวด เพราะอาจทำให้บาดเจ็บได้ ถ้าฝึกโดยการเอาเท้าลงแล้วยังมีอาการปวด แนะนำให้หยุดดำในวันนั้นไปก่อน หากมีเลือดออกควรสั่งเลือดนั้นออกมาให้หมด อย่าสั่งแรงเพราะอาจทำให้บาดเจ็บเพิ่มได้ ถ้าเลือดออกไม่มากและหยุดไหล ยังพอที่จะฝึกต่อได้แต่ควรใช้ความระมัดระวัง ไม่ควรลงเร็ว และ ห้ามน้ำเข้าจมูกเด็ดขาดเพราะอาจทำให้ติดเชื้อรุนแรงได้ ถ้าเลือดออกมากไหลไม่หยุด ควรหยุดดำทันที เพราะฉะนั้น การฝึกเคลียร์ไซนัสไปด้วยก็เป็นอีกทางเลือกนึงในเมื่อหนีไม่พ้นก็เรียนรู้ที่จะอยู่กับมันซะเลย

การเคลียร์ไซนัสอาจจะทำได้ในผู้ที่ไม่ได้มีอาการรุนแรงมาก การเคลียร์ไซนัสก็คือการเคลียร์หูค้างให้ยาวขึ้นนั่นเอง หลังจากที่ลมไปที่หูจนเต็ม เราก็ดันค้างไปอีกเพื่อให้แรงลมดันต่อไปที่โพรงไซนัส จะได้ยินว่ามีเสียง อี๊ดดดดดด ยาวๆ ช่วงโหนกแก้มหรือหน้าผาก ข้อสำคัญต้องไม่กระแทกลม ไม่เค้น ค่อยๆ ไล่ลมไปเรื่อย เพราะฉะนั้นต้องระวังความเร็วในการลงและขึ้น ไม่ให้เร็วจนเกินไป และแน่นอนเมื่อเป็นไซนัสก็ต้องมากับความเหนื่อยที่มากขึ้นจากการเคลียร์

เมื่อรู้ว่าอากาศเริ่มเปลี่ยน หรือเป็นหวัด ให้รีบรักษา หากเริ่มมีอาการไซนัสควรรีบรักษาให้ตรงจุดเพราะเมื่อเรื้อรังแล้วจะใช้เวลารักษานานมาก

การรักษาไซนัสด้วยตัวเองเมื่อมีอาการอักเสบหรือบวม

– ใช้การล้างจมูก 

– สูดไอน้ำร้อน

– ฝึก pranayama 

– ทานยาแก้แพ้ ลดบวม 

หากมีอาการน้ำมูกหรือเสมหะเปลี่ยนสีแนะนำให้รีบหาหมอเฉพาะทางครับ เพราะนั่นคืออาการติดเชื้อ ช่วงนี้อากาศเริ่มเปลี่ยนก็ระวังกันด้วยครับ ใครที่เป็นไซนัสบ่อยอยู่แล้วก็สู้ๆครับรักษาให้หายและก็อยู่กับมันให้ได้ :)

บทความโดย : ครูปูเป้ APNEA Thailand